icon
Logo

Vroegsignalering van schulden

Uit onderzoek is gebleken dat mensen met schulden gemiddeld 5 jaar wachten voordat ze bij de gemeente aankloppen.

U weet als geen ander wat er in 5 jaar tijd aan de financiële situatie van mensen kan veranderen.

Door een goede implementatie van vroegsignalering kunt u (problematische) schulden voorkomen en de inwoners van uw gemeente begeleiden naar een schuldenvrije toekomst.

Wat is vroegsignalering?

Vroegsignalering binnen de schuldhulpverlening is het in een vroeg stadium in beeld brengen van mensen met financiële problemen. Het doel van vroegsignalering is om deze mensen hulp te bieden voordat de problemen te groot worden. Denk daarbij aan oplopende incassokosten, de inzet van een deurwaarder of ontruiming van de woning.

Effectieve vroegsignalering beslaat in de basis twee zaken. Om te beginnen moet er vroeg en tijdig actie ondernomen worden, voordat een probleem te groot wordt en escalatie plaats heeft gevonden. 

Daarnaast is er de signalering zelf, ofwel de aanwijzingen aan de hand waarvan actie wordt ondernomen. Zo kunnen één of meerdere signalen erop duiden dat er een problematische situatie aan het ontstaan is.

Een goede, tijdige signalering op basis van de juiste signalen is essentieel om vroegsignalering te laten slagen. Door mensen op basis van deze signalen proactief te benaderen, kunt u problematische schulden voorkomen.

Welke benaderingswijzen horen bij vroegsignalering?

In de praktijk wordt de vroegsignalering van schulden uitgevoerd aan de hand van één, of een combinatie van twee benaderingswijzen. Dat zijn:

  1. Outreachend werken
  2. Signalering en doorverwijzen

Outreachend werken

Outreachend werken is een effectieve manier om als hulpverlener in een vroeg stadium in contact te komen met mensen die financiële problemen hebben. In veel gevallen zijn deze mensen niet in beeld bij de reguliere hulpverlening.

Door deze groep mensen vroegtijdig te helpen kan een problematische schuldensituatie worden voorkomen. Er zijn verschillende manieren en werkwijzes om outreachend werken vorm te geven. Het is daarom van belang dat u een benaderingswijze kiest die aansluit bij de behoefte van de inwoners van uw gemeente. 

Outreachend werken is niet eenvoudig

De uitdaging bij outreachend werken is groot. Omdat de doelgroep niet in beeld is bij de reguliere hulpverlening, is het moeilijk om met deze mensen in contact te komen. Daarnaast spelen ook het moment van ingrijpen en het contactmoment zelf een grote rol. Grijpt u te vroeg in, dan loopt u het risico dat uw hulp niet nodig is. Grijpt u te laat in, dan is de kans groot dat de situatie al geëscaleerd is. 

Er zijn verschillende factoren die de effectiviteit van outreachend werken aanzienlijk  beïnvloeden. Denk aan persoonsgebonden factoren als beroep en leeftijd, maar ook de wijk waar iemand woont en de gemeente waar die wijk een deel van uitmaakt. Zoals u weet is de ene gemeente de andere niet, en is beleid op maat noodzakelijk om in te spelen op de hoefte van inwoners

Signalering en doorverwijzing

Voor signalering en doorverwijzing geldt ook dat het begint met het in beeld krijgen van mensen met financiële problemen. Het doel hierbij is echter om deze groep te stimuleren zich aan te melden bij schuldhulpverlening. Dit in tegenstelling tot outreachend werken, waar iemand nog geen hulpvraag geformuleerd heeft maar wel hulp nodig heeft.

Welke signalen kunnen een rol spelen bij vroegsignalering?

Er zijn verschillende signalen op basis waarvan financiële problemen gevonden kunnen worden.
Denk daarbij aan:

  • Een betalingsachterstand
  • Langdurig ziekteverzuim
  • (Terugkerend) verzoek tot voorschot op het salaris
  • Het opzeggen van een lidmaatschap bij een vereniging

Belangrijk om hieraan toe te voegen is dat één signaal niet hoeft te betekenen dat iemand financiële problemen heeft. Denk aan betalingen die niet ontvangen zijn doordat iemand het vergeten is over te maken, of omdat diegene het niet eens is met de betaling en het om die reden heeft gestorneerd.

De praktijk leert dat een situatie waar sprake is van een combinatie van signalen, de beste resultaten geeft. Zo kan worden voorkomen dat u in het kader van vroegsignalering mensen benaderd die geen hulp nodig hebben. Het grote voordeel is dat alle beschikbare middelen zo gericht kunnen worden op de groep mensen die uw hulp echt nodig hebben.

Welke signalen worden in de praktijk gebruikt?

Er zijn verschillende signalen, in de meeste gevallen betalingsachterstanden, die gebruikt kunnen worden bij de vroegsignalering van schulden. Voor een goede implementatie is het belangrijk te bepalen welke betalingsachterstanden het meest relevant zijn en de grootste voorspellende waarde hebben.

In de praktijk mogen 5 signalen gebruikt worden voor vroegsignalering. Dit zijn de volgende:

  • Achterstanden bij zorgverzekeraars
  • Achterstanden bij energiebedrijven
  • Huurachterstanden bij woningbouwcorporaties
  • Achterstanden bij waterbedrijven
  • Achterstanden gemeentelijke belastingen

Vind het beste moment voor vroegsignalering door het matchen van signalen

Het ideale moment voor vroegsignaleren van schulden is lastig te bepalen en verschilt per individu. De mogelijkheid tot het combineren van signalen biedt de meeste  kans om de juiste mensen te vinden. Immers, een betalingsachterstand bij meerdere schuldeisers zegt meer dan een betalingsachterstand bij een enkele schuldeiser.

Het combineren van signalen wordt ook wel matching of het matchen van signalen genoemd. Een groot voordeel van matching is dat naast het combineren van signalen over betalingsachterstanden, tevens niet persoonlijke signalen hierin meegenomen kunnen worden. Zo kan bijvoorbeeld de wijk waar iemand woont, of de woningbouwcorporatie waar een schuld ontstaat, extra inzicht geven. Op deze manier kunt u op termijn zelfs een klantprofiel opstellen, om  de inwoners van uw gemeente in de toekomst nog beter te helpen.

Nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 

De nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, die geldt per 1 januari 2021, maakt het mogelijk voor gemeenten en andere schuldhulpverleners om persoonsgegevens voor schuldhulpverlening uit te wisselen en te verwerken. De wetswijziging heeft daarmee tot doel het beter en vroeger helpen van burgers met schulden.

De invoering van deze nieuwe Wet betekent voor u dat u sneller inzichtelijk moet krijgen welke burgers (dreigende) financiële problemen hebben. Het vroegsignaleren van schulden dient een vast onderdeel uit te maken van uw beleid, zodat u in een vroeg stadium in contact kunt komen met mensen om het oplopen van schulden te voorkomen.

Meer weten?

In ons artikel over de nieuwe wet gemeentelijke schuldhulpverlening geven we u tips om vroegsignalering te implementeren.

Lees het artikel