icon
Logo

Vroegsignalering van schulden

Uit onderzoek is gebleken dat mensen met schulden gemiddeld 5 jaar wachten voordat ze bij de gemeente aankloppen.

U weet als geen ander wat er in 5 jaar tijd aan de financiële situatie van mensen kan veranderen.

Door een goede implementatie van vroegsignalering kunt u (problematische) schulden voorkomen en de inwoners van uw gemeente begeleiden naar een schuldenvrije toekomst.

Wat is vroegsignalering?

Vroegsignalering van schulden is het in een vroeg stadium in beeld brengen van mensen met financiële problemen. Het doel van vroegsignalering is om deze mensen hulp te bieden voordat de problemen te groot worden. Denk daarbij aan oplopende incassokosten, de inzet van een deurwaarder of ontruiming van de woning.  

Effectieve vroegsignalering beslaat in de basis twee zaken. Om te beginnen moet er vroeg en tijdig actie ondernomen worden, voordat een probleem te groot wordt en escalatie plaats heeft gevonden. Daarnaast is er de signalering zelf, ofwel de aanwijzingen aan de hand waarvan actie wordt ondernomen. Zo kunnen één of meerdere signalen erop duiden dat er een problematische situatie aan het ontstaan is.

Een goede, tijdige signalering op basis van de juiste signalen is essentieel om vroegsignalering te laten slagen. Door mensen op basis van deze signalen proactief te benaderen, kunt u problematische schulden voorkomen.

Wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

De wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, ingegaan per 1 januari 2021, maakt het mogelijk voor gemeenten en andere schuldhulpverleners om persoonsgegevens voor schuldhulpverlening uit te wisselen en te verwerken. Dat betekent dat vroegsignalering per 1 januari 2021 een verplichte taak is geworden voor gemeenten. U moet sneller inzichtelijk krijgen welke burgers financiële problemen hebben, met als doel het beter en vroeger helpen van burgers met schulden.

Welke benaderingswijzen horen bij vroegsignalering?

In de praktijk wordt de vroegsignalering van schulden uitgevoerd aan de hand van één, of een combinatie van twee benaderingswijzen. Dat zijn:

  1. Outreachend werken
  2. Signalering en doorverwijzen

Outreachend werken

Outreachend werken is een effectieve manier om als hulpverlener in een vroeg stadium in contact te komen met mensen die financiële problemen hebben. In veel gevallen zijn deze mensen niet in beeld bij de reguliere hulpverlening.

Door deze groep mensen vroegtijdig te helpen kan een problematische schuldensituatie worden voorkomen. Er zijn verschillende manieren en werkwijzes om outreachend werken vorm te geven. Het is daarom van belang dat u een benaderingswijze kiest die aansluit bij de behoefte van de inwoners van uw gemeente en aansluit bij uw werkprocessen.

Outreachend werken is niet eenvoudig

De uitdaging bij outreachend werken is groot. Omdat de doelgroep niet in beeld is bij de reguliere hulpverlening, is het moeilijk om met deze mensen in contact te komen. Daarnaast spelen ook het moment van ingrijpen en het contactmoment zelf een grote rol. Grijpt u te vroeg in, dan loopt u het risico dat uw hulp niet nodig is. Grijpt u te laat in, dan is de kans groot dat de situatie al geëscaleerd is. 

Er zijn verschillende factoren die de effectiviteit van outreachend werken in het kader van vroegsignalering aanzienlijk beïnvloeden. Denk aan persoonsgebonden factoren als beroep en leeftijd, maar ook de wijk waar iemand woont en de gemeente waar die wijk een deel van uitmaakt. Beleid op maat is noodzakelijk om goed in te kunnen spelen op de behoefte van inwoners.

Signalering en doorverwijzing

Voor signalering en doorverwijzing geldt ook dat het begint met het in beeld krijgen van mensen met financiële problemen. Het doel hierbij is echter om deze groep te stimuleren zich aan te melden bij schuldhulpverlening. Dit in tegenstelling tot outreachend werken, waar er (nog) geen sprake is van een hulpvraag, maar de hulp wel nodig is.

Welke signalen kunnen een rol spelen bij vroegsignalering?

Er zijn verschillende signalen die een rol spelen bij het vroegtijdig signaleren van financiële problemen of zelfs schulden. Denk daarbij aan:

  • Een betalingsachterstand
  • Langdurig ziekteverzuim
  • (Terugkerend) verzoek tot voorschot op het salaris
  • Het opzeggen van een lidmaatschap bij een vereniging

Belangrijk om hieraan toe te voegen is dat één signaal niet hoeft te betekenen dat iemand financiële problemen heeft. Denk aan betalingen die niet ontvangen zijn doordat iemand het vergeten is over te maken, of omdat diegene het niet eens is met de betaling en het om die reden heeft gestorneerd.

De praktijk leert dat een situatie waar sprake is van een combinatie van signalen, de beste resultaten geeft. Zo kan worden voorkomen dat u in het kader van vroegsignalering mensen benaderd die geen hulp nodig hebben. Het grote voordeel is dat alle beschikbare middelen zo gericht kunnen worden op de groep mensen die uw hulp echt nodig hebben.

Het matchen van signalen

Het ideale moment voor het vroegsignaleren van schulden is lastig te bepalen. Door signalen te combineren heeft u echter de meeste kans van slagen om mensen te vinden die uw hulp echt nodig hebben. Immers, een betalingsachterstand bij meerdere schuldeisers zegt meer dan een betalingsachterstand bij een enkele schuldeiser.Het combineren van signalen wordt ook wel matching of het matchen van signalen genoemd.

Een groot voordeel van matching is dat naast het combineren van signalen over betalingsachterstanden, tevens niet persoonlijke signalen hierin meegenomen kunnen worden. Zo kan bijvoorbeeld de wijk waar iemand woont, of de woningbouwcorporatie waar een schuld ontstaat, extra inzicht geven. Op deze manier kunt u op termijn zelfs een klantprofiel opstellen, om  de inwoners van uw gemeente in de toekomst nog beter te helpen.

Welke signalen worden in de praktijk gebruikt?

Er zijn verschillende signalen, in de meeste gevallen betalingsachterstanden, die gebruikt kunnen worden bij de vroegsignalering van schulden. Voor een goede implementatie is het belangrijk te bepalen welke betalingsachterstanden het meest relevant zijn en de grootste voorspellende waarde hebben.

In de praktijk mogen 5 signalen gebruikt worden voor vroegsignalering. Dit zijn de volgende:

  • Achterstanden bij zorgverzekeraars
  • Achterstanden bij energiebedrijven
  • Huurachterstanden bij woningbouwcorporaties
  • Achterstanden bij waterbedrijven
  • Achterstanden gemeentelijke belastingen

Het verwerken van signalen voor vroegsignalering

Voor een succesvolle vroegsignalering van schulden is het essentieel dat u de juiste signalen kunt ontvangen en matchen. Voor het ontvangen en verwerken van deze signalen zijn er twee oplossingen:

Inforing

Inforing biedt met RIS Matching en RIS Vroeg Eropaf een manier om signalen te ontvangen, te matchen en op te volgen. Met behulp van RIS Matching kunt u gegevens vanuit verschillende bronnen verzamelen en matchen. Zo kunt u beter bepalen wat de urgentie is en wat de problemen zijn per huishouden. RIS Vroeg Eropaf is een regiesysteem en een mooie aanvulling waarmee enkelvoudige meldingen doorgegeven worden op basis van een postcode. Daarin heeft u de mogelijkheid om iedere melding individueel op te pakken en af te handelen. Met behulp van RIS Vroeg Eropaf kunt u bepalen welke inwoners het beste te benaderen, op basis van de signalen die u heeft ontvangen. 

BKR

Het BKR brengt met de Vindplaats van Schulden inwoners in kaart met betalingsachterstanden. Dit gebeurt op basis van signalen van verhuurders, energiemaatschappijen, drinkwaterbedrijven en zorgverkezeraars. Op basis van deze signalen kunt u als gemeente inwoners op eigen initiatief benaderen en hulp bieden. Bij zowel RIS als de Vindplaats van Schulden zijn meerdere organisaties aangesloten, met als doel een zo volledig mogelijk klantbeeld. Denk aan signalen vanuit energiemaatschappijen, woningcorporaties én zorgverzekeraars.

Registreer de signalen in Stratech Perspectief

Wanneer u een keuze heeft gemaakt voor RIS of de Vindplaats van Schulden, dan heeft u voor het doorzetten van gegevens een geschikte backoffice applicatie nodig. Een applicatie waarin u de benodigde acties kunt registeren én opvolgen.

Zo komt u middels vroegsignalering in contact met mensen zowel met als zonder problematische schulden. Om u te helpen op een efficiënte manier betalingsregelingen te treffen met schuldeisers hebben we in Stratech Perspectief de module NPS ontwikkeld. Stratech NPS helpt u met het treffen van betalingsregelingen bij niet problematische schulden, om op uw beurt uw cliënten te helpen met het aflossen van hun schulden. Ook houdt u meer grip op het proces rondom de aflossing.

Meer weten?

In ons artikel over de nieuwe wet gemeentelijke schuldhulpverlening geven we u tips om vroegsignalering te implementeren.

Lees het artikel